КІРАЎНІК ДЗЯРЖАВЫ ВЫКАРЫСТАЎ ДЛЯ ЎМАЦАВАННЯ СВАІХ ПАЗІЦЫЙ
ХВАЛЮ МАСАВАЙ НАСТАЛЬГІІ ПА "СВЕТЛЫМ МІНУЛЫМ"


Рэспубліканскі рэферэндум, які адбыўся 14 мая 1995 года, праводзіўся ў адпаведнасці з пастановай Вярхоўнага Савета ад 13 красавіка 1995 года.

Рэферэндум праходзіў ва ўмовах сацыяльна-эканамічнага крызісу, які разам з дзікай інфляцыяй і падзеннем узроўню жыцця парадзіў масавую настальгію па адносна паспяховых часах "развітага сацыялізму". Гэтыя настроі былі выкарыстаныя прэзідэнтам Лукашэнкам для ўмацавання сваёй улады.

На абавязковы рэферэндум ён вынес наступныя пытанні:

Ці згодныя вы з наданнем рускай мове роўнага статусу з беларускай?

Ці падтрымліваеце вы прапанову аб устанаўленні новых Дзяржаўнага сцяга і Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь?

Ці падтрымліваеце вы дзеянні прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, накіраваныя на эканамічную інтэграцыю з Расійскай Федэрацыяй?

Для прыняцця кансультацыйнага рашэння кіраўнік дзяржавы вынес на плебісцыт наступнае пытанне:

Ці згодныя вы з неабходнасцю ўнясення змяненняў у дзейную Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь, якія прадугледжваюць магчымасць датэрміновага спынення паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь у выпадках сістэматычнага або грубага парушэння Канстытуцыі?

Згодна са звесткамі Цэнтрвыбаркама, у галасаванні ўзялі ўдзел 64,8% выбаршчыкаў ад спісачнага складу.

За ўхвалу пытання "Ці згодныя вы з наданнем рускай мове роўнага статусу з беларускай?" прагаласавалі 4 017 273 чалавекі (83,3% выбаршчыкаў, якія ўзялі ўдзел у галасаванні).

За ўхвалу пытання "Ці падтрымліваеце вы прапанову аб устанаўленні новых Дзяржаўнага сцяга і Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь?" прагаласаваў 3 622 851 чалавек (75,1%).

За ўхвалу пытання "Ці падтрымліваеце вы дзеянні прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, накіраваныя на эканамічную інтэграцыю з Расійскай Федэрацыяй?" прагаласаваў 4 020 001 чалавек (83,3%).

За ўхвалу пытання "Ці згодныя вы з неабходнасцю ўнясення змяненняў у дзейную Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь, якія прадугледжваюць магчымасць датэрміновага спынення паўнамоцтваў Вярхоўнага Савета прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь у выпадках сістэматычнага або грубага парушэння Канстытуцыі?" прагаласавалі 3 749 266 чалавек (77,7%).

Такім чынам, кіраўнік дзяржавы быў падтрыманы па ўсіх пытаннях, вынесеных на плебісцыт.

На думку незалежных назіральнікаў, вынікі гэтага рэферэндуму ўзмацнілі раскол у беларускім грамадстве. У прыватнасці, пад выглядам надання рускай мове роўнага статусу з беларускай фактычна пачалося выцісканне мовы тытульнай нацыі з шэрагу важнейшых сфер дзяржаўнага і грамадскага жыцця, рэзка знізілася яе прэстыжнасць. Апазіцыйна настроеная частка грамадзян таксама балюча ўспрыняла вяртанне да прасавецкай дзяржаўнай сімволікі. А падтрымка на плебісцыце курсу на эканамічную інтэграцыю з Расіяй, на думку апанентаў, была выкарыстаная для прасоўвання ідэі палітычнага яднання, якая паставіла пад пагрозу суверэнітэт Беларусі.