Адмысловы праект кампанii БелаПАН
Выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў 2003 года
 
Сацыялогія

АБ МЯСЦОВЫХ ВЫБАРАХ НАРОД НЕ ВЕДАЕ. АЛЕ ГАЛАСАВАЦЬ ХОЧА


2002-10-22

Аўтар: 22 кастрычніка 2002 года

У верасні 2002 года Незалежны інстытут сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў правёў чарговае нацыянальнае апытанне грамадскай думкі (метадам face-to-face interview было апытана 1.509 чалавек ва ўзросце 18 гадоў і больш

Сакавік 1999 г.

Верасень 2002 г.

Так

45

60

Не

20

20

Яшчэ не ведаю

34

-**

Няма адказу/Не змаглі адказаць

1

19

* Усе лічбы прыводзяцца ў працэнтах. Дзесяцічныя долі працэнтаў, што не ўяўляюць вялікага значэння, у тэксце намі прыбраныя.
** У гэтым апытанні згаданы варыянт адказу адсутнічаў


У той жа час частка выбаршчыкаў не жадае ісці на выбарчыя участкі. Якія прычыны? Некаторыя ўяўленні аб гэтым даюць даныя табліцы 2.

Табліца 2 "Калі Вы не збіраецеся галасаваць, то чаму?" (магчымы больш за адзін адказ)

Як ні галасуй, дэпутатамі ўсё роўна стануць тыя, каго падтрымліваюць улады

12

Няма дастойнага кандыдата, за якога можна прагаласаваць

8

Не веру, што выбары будуць свабоднымі і справядлівымі

9

Галасаваць не мае сэнсу, паколькі ў мясцовых Саветаў няма ніякіх паўнамоцтваў

10

Мне гэта наогул без розніцы

7

Няхай галасуюць тыя, хто разбіраецца ў сітуацыі

5

Іншае

2

На першым месцы аказалася нявер'е ў тое, што ў выніку галасавання перможцам стане сапраўды наймацнейшы - больш 12 % рэспандэнтаў лічаць, што дэпутатамі будуць тыя кандыдаты, каго падтрымлівае ўлада. Калі да іх дадаць і тых, хто не верыць у свабодны і справядлівы характар выбараў, то будзе відаць, што 20% апытаных гатовы сёння праігнараваць выбары з-за сумненняў у тым, што гэта будуць сапраўдныя выбары, вынік якіх залежыць толькі ад волі саміх выбаршчыкаў.

Калі ў красавіку колькасць тых, хто збіраўся галасаваць за кандыдатаў - прыхільнікаў А.Лукашэнкі, крыху перавышала колькасць гатовых галасаваць за кандыдатаў - праціўнікаў прэзідэнта, то ў верасні сітуацыя змянілася (табліца 3).

Табліца 3 Размеркаванне адказаў на пытанні аб характары маючага адбыцца галасавання

Адказы

За якога кандыдата Вы хацелі б галасаваць?

За каго, на Ваш погляд, прагаласуе большасць выбаршчыкаў?

Красавік 2002

Верасень 2002

Красавік 2002

Верасень 2002

За кандыдата - прыхільніка А.Лукашэнкі

29

28

50

35

За кандыдата - праціўніка А.Лукашэнкі

28

31

17

25

За іншага кандыдата

15

17

7

7

Не змаглі адказаць/Няма адказу

27

25

27

32


Аднак самыя значныя перамены адбыліся ў тым, як самі выбаршчыкі сталі ацэньваць будучае галасаванне астатніх выбаршчыкаў. Калі ў красавіку многія беларусы, якія выступалі за перамены, думалі, што большасць прагаласуе за кандыдатаў - прыхільнікаў А.Лукашэнкі (г.зн. што яны самі ў меншасці), то сёння іх упэўненасць у падтрымцы грамадства значна ўзрасла.

Хаця да выбараў застаецца яшчэ шмат часу, ужо зараз становіцца відавочным, што супярэчнасці ў стане апазіцыйных партый не дазваляюць стварыць адзіны блок. З выказванняў партыйных лідэраў можна зрабіць выснову, што вясной за галасы выбаршчыкаў будуць змагацца, прынамсі, два блокі - левацэнтрысцкі і правацэнтрысцкі. Першы будуць складаць камуністы Сяргея Калякіна, сацыял-дэмакраты Аляксандра Бухвостава (Беларуская партыя працы) і Мікалая Статкевіча (Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя "Народная Грамада"). Да іх, магчыма, далучацца ліберал-дэмакраты Сяргея Гайдукевіча і партыя "Надзея", што атрымала новае кіраўніцтва (якой спачатку патрэбна вырашыць пытанне аб рэгістрацыі ў Мінюсце). У другі блок, відаць, увойдуць Партыя БНФ Вінцука Вячоркі, Аб'яднаная грамадзянская партыя Анатоля Лябедзькі і, магчыма, дзве сацыял-дэмакратычныя партыі - Станіслава Шушкевіча (Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада) і Валянціны Палевіковай (Аб'яднаная сацыял-дэмакратычная партыя, якой, дарэчы, таксама патрэбна разабрацца з рэгістрацыяй).

У правацэнтрысцкага блока электарат традыцыйна больш дысцыплінаваны і кансалідаваны. У левацэнстрысцкага блока, на першы погляд, колькасна больш вялікі патэнцыял (табліца 4).

Табліца 4 "Калі Вы будзеце галасаваць за кандыдата ад якой-небудзь партыі, то якой менавіта?"

Адказы

Красавік 2002

Верасень 2002

Ліберальна-дэмакратычная партыя (С.Гайдукевіч)

6

8

Жаночая партыя "Надзея" (В.Палевікова)*

4

7

Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада (С.Шушкевіч)

4

3

Аб'яднаная грамадзянская партыя (А.Лябедзька)

4

4

Партыя камуністаў Беларуская (С.Калякін)

3

3

Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя "Народная Грамада" (М.Статкевіч)

3

3

Партыя БНФ (В.Вячорка)

2

3

Кансерватыўна-хрысціянская партыя - БНФ (З.Пазняк)

2

3

Камуністычная партыя Беларусі (В.Захарчанка)

2

-*

Беларуская партыя працы (А.Бухвостаў)

1

2

Іншая

6

3

Не змаглі адказаць/Няма адказу

64

62

*Апытанне праводзілася да змены кіраўніцтва ў партыі "Надзея"

Аднак механічна складваць партыйныя рэйтынгі нельга. Тым больш, што пакуль невядома, каму дастануцца працэнты расколатай партыі "Надзея" і ці пажадае С.Гайдукевіч, які знаходзіцца на некаторым пад'ёме, з нейкім быць у блоку.

Між тым, патрэбна зазначыць, што ў ідэі адзінага блока знаходзіць усё больш прыхільнікаў (табліца 5).

Табліца 5 " Ці падтрымліваеце Вы стварэнне блока апазіцыйных партый для ўдзелу ў выбарах дэпутатаў мясцовых Саветаў?"

Адказы

Красавік 2002 г.

Верасень 2002 г.

Так

37

40

Не

33

31

Не змаглі адказацьНяма адказу

31

29



 
Рубрыкi