НЕДАРОД ("Народная воля")

2003-03-05

Аўтар: Аўтар: Наталля Гак

Млявасць палітычных партый, грамадскіх рухаў і бессаромная нахабнасць "вертыкалі" не дазваляюць сцвярджаць, што Беларусь ідзе па шляху дэмакратыі.

Менш за адзін працэнт сярод дэпутатаў, абраных у мясцовыя саветы, складаюць прадстаўнікі палітычных партый і дэмакратычных рухаў. Партыя камуністаў Беларуская мае 120 мандатаў, грамадскае аб'яднанне "БНФ "Адраджэньне" - 11, столькі ж - Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная Грамада), Аб'яднаная грамадзянская партыя - 5. 22 сацыял-дэмакраты, 9 сябраў ГА "БНФ "Адраджэньне" і 14 членаў АГП выйшлі ў другі тур галасавання.

Усе спробы даведацца пра "ўраджай" Ліберальна-дэмакратычнай партыі Беларусі вынікаў пакуль не далі. Адказ адзін - "канчатковыя вынікі яшчэ не падведзены". Можна здагадвацца: няма чаго падводзіць. Калі б быў іншы варыянт, той жа Сяргей Гайдукевічсам аб'ехаў бы ўсе рэдакцыі і даў бы не адно інтэрв'ю.

Сітуацыя, натуральна, ненармальная. У любой цывілізаванай краіне на выбарах любога ўзроўню, уключаючы мясцовыя, першую скрьіпку граюць менавіта прадстаўнікі палітычных партый. Народ ведае выбарчую платформу таго ці іншага кандыдата, у першую чаргу па яго прыналежнасці да той ці іншай палітычнай групоўкі. А што я магу ведаць пра намер дэпутата, калі ў сваім агітацыйным лістку ён напісаў: "работнік выканкама, жонка, двое дзяцей..."?

Лукашэнкаўская прапаганда падае вынікі выбараў як волевыяўленне народа, як падтрымка ім улады. Але пра якое волевыяўленне можна весці гаворку, калі з першага дня выбарчай кампаніі тая ж улада наплявала на ўсе законы. Як фарміраваліся камісіі? З адной мэтай - каб у іх аказаліся "свае людзі", каб ніякім ветрам туды не занесла прадстаўнікоў палітычных партый, грамадскіх рухаў. А як праходзіла рэгістрацыя кандыдатаў? "Паляванне" ішло ў першую чаргу на тых, чыя пазіцыя не адпавядае ўстаноўкам "вертыкалі". А датэрміновае галасаванне? Натоўпамі гналі студэнтаў, служачых, рабочых некаторых прадпрыемстваў... Як галасуе беларуская вёска - увесь свет ведае.

Бессаромнасць "вертыкалі" можна зразумець: згубяць уладу - згубяць кармушкі, згубяць пасады... Таму і дзеянні былі нахабнымі, цынічнымі.

А ці адэкватна дзейнічалі тыя ж палітычныя партыі, грамадскія рухі? Не, не і яшчэ раз не. "Вертыкаль дэманстравала бессаромную нахабнасць, апазіцыя - агульную млявасць. Калі апошнія былі ўпэўнены, што ўлада растопча Выбарчы кодэкс, то чаму не шукалі шляхі

"перакрыцця кіслароду"? А можа, трэба было прыслухацца да Зянона Пазьняка і яго прыхільнікаў (нельга ісці на галасаванне пры дыктатарскім рэжыме)?

Але, як кажуць, пасля бойкі кулакамі не махаюць. Лукашэнка праз сваю прэсс-лужбу "высока ацаніў выбары ў мясцовыя Саветы дэпутатаў" і адзначыў "вялікую і вельмі якасную работу Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў на чале з Лідзіяй Ярмошынай". Цікава, што ў паведамленні прэзідэнцкай прэсс-лужбы нічога не сказана пра тое, ці прагаласаваў сам Лукашэнка. У гэтым, на мой погляд, добра бачны яго адносіны да выбараў. У Францыі ці Германіі лідэр краіны абавязкова запрасіў бы да сябе журналістаў, дэманстратыўна апусціў бы бюлетэнь у скрыню, пацвярджаючы тым самым сваю прыхільнасць да дэмакратычных прынцыпаў.

На пытанне, на якім участку галасаваў А.Лукашэнка, спадарыня Ярмошына адказала прыкладна так: не маю інфармацыі. Але ж усе ведаюць, што ў нядзелю Лукашэнка знаходзіўся ў Сочы ці побач з гэтым курортам.

Што і казаць, маем яшчэ адзін горкі ўрок. Дэмакратыя сама не прыходзіць, яна дастаецца толькі тым, хто здольны на вялікія ахвяраванні. З'явяцца такія сілы ў Беларусі - усё пойдзе іншым шляхам.