НА ПАРТБІЛЕТЫ ВЫПАЛА МАЛА ВЫЙГРЫШАЎ: каментар 5 лютага 2003 года

2003-02-05

Аўтар: Сяргей ПУЛЬША, журналіст

З 26.567 грамадзян, якія пажадалі стаць кандыдатамі ў дэпутаты, зарэгістравана 25.805. Адмоўлена ў рэгістрацыі па розных прычынах 762 прэтэндэнтам.

Ад палітычных партый вылучаліся 1.033 прэтэндэнты. Больш за ўсё пацярпела Ліберальна-дэмакратычная партыя: з 329 яе вылучэнцаў выбылі 145. Далей па ліку страт ідзе Аб'яднаная грамадзянская партыя: са 130 вылучаных партыйцаў не зарэгістравалі 76. Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная грамада) афіцыйна вылучыла 103 прадстаўнікі. 69 з іх зарэгістраваны. Партыя БНФ з 76 вылучаных атрымала 50 зарэгістраваных кандыдатаў. Наперадзе, як заўсёды, камуністы - Партыя камуністаў Беларуская з 208 прэтэндэнтаў зарэгістравала 173, а Камуністычная партыя Беларусі са 141 - 114.

Па Мінску яшчэ не разгледжана 11 скаргаў аб нерэгістрацыі, і 6 прэтэндэнтаў на дэпутацкія пасады ўжо падалі ў суд па прычыне адмовы ім у кандыдацкіх пасведчаннях.

Гэта - сухая статыстыка, з якой можна зрабіць некаторыя высновы. Напрыклад: ад усіх палітычных партый зарэгістраваны 693 чалавекі, 340 - у рэгістрацыі адмоўлена. Калі параўнаць гэтую колькасць з агульнай нерэгістрацыяй па краіне, то атрымліваецца, што сярод тых, каму не пашанціла, партыйцаў - амаль палова. Што з'яўляецца красамоўным паказчыкам стаўлення выбарчых камісій да партыйных кандыдатаў.

Лідзія Ярмошына назвала і тры асноўныя прычыны адмовы ў рэгістрацыі. Першая: палітычныя партыі байкатавалі выбары 2000 года, дзе таксама прадугледжвалася вылучэнне кандыдатаў ад партый. Адпаведна, яны не навучыліся гэта правільна рабіць. Другая - некарэктны збор подпісаў. Да прыкладу, у Яўгена Крыжаноўскага, акцёра тэатра "Хрыстафор" і экс-кандыдата ў прэзідэнты, было прызнана несапраўднымі 15% подпісаў. Трэцяя, і самая галоўная, - недакладнасці ў дэкларацыях аб даходах і маёмасці.

Паводле слоў Лідзіі Ярмошынай, адносна дэкларацый не існуе нейкіх лічбавых крытэрыяў недакладнасці, зыходзячы з якіх камісія павінна адмовіць у рэгістрацыі або зарэгістраваць кандыдата ў дэпутаты. Гэтае пытанне вырашае камісія ў кожным канкрэтным выпадку. Член Партыі БНФ Юрый Хадыка атрымаў адмову таму, што не задэклараваў 24.000 рублёў (што, паводле яго слоў, складае 0,5% яго гадавога даходу), а брэсцкаму сацыял-дэмакрату з Народнай грамады сп. Руцкому адмовілі з-за адсутнасці ў дэкларацыі 36 рублёў. Гэта значыць, сп. Хадыку на падставе прэцэдэнта са сп. Руцкім можна было адмовіць 666,66 раза. А калі параўнаць сп. Руцкога са сп. Даньковым, які не задэклараваў 164.000 рублёў… Жах!

Жах жахам, але падобная методыка дазваляе выбарчым камісіям сарціраваць людзей на патрэбных і непатрэбных: кагосьці прапускаць і з немалымі парушэннямі ў дэкларацыях, а кагосьці адсейваць за дробныя. Што ўжо само па сабе стварае нераўнапраўе.

Аб тым, што для пэўных кандыдатаў ствараюцца прэферэнцыі, ускосна сведчыць і іншы факт. 22 студзеня, перад пачаткам праверкі дакументаў прэтэндэнтаў у кандыдаты, на прэс-канферэнцыі Лідзія Ярмошына гаварыла, што 48,8% "кандыдатаў у кандыдаты" - тыя, хто былі дэпутатамі раней. Пасля праверкі дакументаў, паводле яе ж сённяшніх слоў, такіх стала 51%. Калі ўлічыць, што адмоўлена па краіне 2,9% прэтэндэнтаў, то атрымліваецца, што ўсе або практычна ўсе, хто ўжо мае вопыт дэпутацкай работы, - прайшлі.

Такім чынам, апазіцыя атрымала падставу гаварыць, што адміністрацыйны рэсурс спрацаваў ужо на этапе рэгістрацыі кандыдатаў.

Урэшце, у партый засталася свая стратэгія, аб чым сведчыць разыходжанне партыйных лічбаў па вылучаных кандыдатах з лічбамі ЦВК. Гэта значыць партыі не сталі ўсіх сваіх людзей "засвечваць". Вынікам такой стратэгіі можа стаць жорсткая сутычка "незалежных кандыдатаў ад апазіцыі" з "адміністратыўшчыкамі". Гэтая сітуацыя, як ні дзіўна, дае кандыдатам ад палітычных партый шанцы прайсці ў мясцовыя Саветы. Такі варыянт не выключаны, калі незалежныя кандыдаты правядуць паўнавартасную агітацыйную кампанію і атрымаюць пераважную большасць галасоў.

Як ні банальна, але па-сапраўднаму змагацца за галасы выбаршчыкаў - адзіная для дэмакратычных кандыдатаў магчымасць атрымаць дэпутацкія месцы. З моманту рэгістрацыі кандыдаты прыступілі да агітацыі, якая можа ажыццяўляцца да 1 сакавіка ўключна. 3 сакавіка вынікі агітацыі мы і пабачым.