ЗА ДВА МЕСЯЦЫ РЭЙТЫНГ АЛЯКСАНДРА ЛУКАШЭНКІ ВЫРАС НА 4 ПРАЦЭНТЫ

2001-07-13

Аўтар: Незалежны інстытут сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў

Чым бліжэй да прэзідэнцкіх выбараў, тым большая гатоўнасць беларускага электарата ўдзельнічаць у іх: 87% рэспандэнтаў пад час апытання сцвярджальна адказалі на пытанне аб намеры ўдзельнічаць у выбарах, адмоўны адказ далі толькі 7%, яшчэ 6% не змаглі адказаць. Амаль такія ж лічбы былі і ў красавіку, але пры жорсткай цяперашняй фармулёўцы практычна ўсе 15%, якія ў красавіку далі адказ "прыму рашэнне ў залежнасці ад палітычнай сітуацыі", у чэрвені выказалі гатоўнасць галасаваць.

З табліцы 1 можна бачыць, як змяніліся рэйтынгі асноўных кандыдатаў (нагадаем, што анкета чэрвеньскага апытання распрацоўвалася ў маі і не магла ўключаць усіх цяперашніх патэнцыйных кандыдатаў у прэзідэнты).


Табліца 1. Стаўленне электарата да кандыдатаў у прэзідэнты Рэспублікі Беларусь*

* Чытаецца па гарызанталі


Відавочна, па-першае, што існуе залежнасць эмацыянальнага (падабаецца), рацыянальнага (давяраюць) і паводзіннага (будуць галасаваць) кампанентаў стаўлення электарата да патэнцыйных кандыдатаў у прэзідэнты: іерархія гэтых рэйтынгаў амаль не мяняецца (а гэта значыць, што кожны з іх павінен прымацца ў разлік).

Па-другое, А.Лукашэнка па-ранейшаму застаецца электаральным лідэрам, яго рэйтынг вагаецца на ўзроўні каля 40%. Рэйтынгі М.Чыгіра і У.Ганчарыка "застылі" на ранейшым узроўні або нават крыху знізіліся. Рэйтынгі П.Казлоўскага і С.Калякіна крыху павялічыліся. Больш прыкметна падрос рэйтынг С.Домаша, цяпер ён, а не У.Ганчарык, займае другое месца ў "дэмпяцёрцы".

Дэмакратычныя кандыдаты і іх электараты кансалідуюцца сёння хутчэй, чым палітычныя партыі. Вядома, што адны партыі прынялі рашэнне аб падтрымцы толькі аднаго з "дэмпяцёркі". Іншыя, фармальна дэкларуючы падтрымку "дэмпяцёркі" у цэлым, на справе (у прыватнасці, пры зборы подпісаў) таксама заклікаюць сваіх членаў падтрымліваць аднаго кандыдата. Не гаворачы ўжо аб тым, што такія дзеянні ўскладняюць адносіны паміж дэмакратычнымі кандыдатамі, параджаюць узаемны недавер і падазрэнні, становячыся здабыткам грамадскасці (перш за ўсё дэмакратычнай), яны паніжаюць і без таго невысокі рэйтынг апазіцыйных партый. (Нагадаем, што, паводле звестак красавіцкага апытання, толькі 9% рэспандэнтаў выказалі ім давер, а 42% - недавер). Пра гэта гавораць і дадзеныя табліцы 2.


Табліца 2. Стаўленне насельніцтва да апазіцыйных палітычных партый і грамадскіх арганізацый*

* Чытаецца па гарызанталі.


Як бачна, цікавасць да праграмных дакументаў вядучых апазіцыйных партый невялікая, таму публічна выказаная партыйная падтрымка дэмакратычных кандыдатаў пакуль мала ўплывае на выбар электарату.

Толькі 46% рэспандэнтаў лічаць, што "выбары прэзідэнта будуць свабоднымі і справядлівымі" (звыш за трэць на гэтае пытанне далі адмоўны адказ). Свае надзеі на свабодныя і справядлівыя выбары большасць звязвае не з дзейнасцю Цэнтрвыбаркама (толькі 46% лічаць, што ён "будзе сумленна і акуратна падлічваць галасы на прэзідэнцкіх выбарах", а амаль 40% не вераць у гэта), а з незалежнымі назіральнікамі. Тры чвэрці апытаных сказалі, што "будуць больш давяраць вынікам гэтых выбараў, калі на іх будуць прысутнічаць незалежныя назіральнікі" (толькі 15% далі адмоўны адказ на гэтае пытанне). Менавіта незалежнага назіральніка ўлады баяцца больш, чым усіх партыйных з'ездаў і кангрэсаў, разам узятых. Сведчанне таму - зусім неадэкватная рэакцыя на дзейнасць КНГ АБСЕ, звязаную з падрыхтоўкай такога назірання. Уражвае, што, нягледзячы на масіраваную прапагандысцкую атаку практычна па ўсіх дзяржаўных інфармацыйных каналах, толькі 13% апытаных падтрымліваюць намеры беларускіх уладаў "выслаць з краіны кіраўніка КНГ АБСЕ ў Мінску пасла Х.-Г.Віка, паколькі яго дзейнасць парушае беларускія законы". 19% не падтрымліваюць гэтага, паколькі лічаць, што "яго дзейнасць не парушае беларускія законы". 55% "нічога не чулі пра дзейнасць пасла Віка", а 14% не змаглі адказаць на пытанне.