ПРЫКЛАДНА 40 ПРАЦЭНТАЎ МІНЧАН ЯШЧЭ НЕ ВЫЗНАЧЫЛІСЯ, ЗА КАГО ГАЛАСАВАЦЬ НА ВЫБАРАХ ПРЭЗІДЭНТА

2001-07-09

Аўтар: Анатоль РУБАНАЎ, доктар сацыялагічных навук

Прыкметных змяненняў у палітычнай сітуацыі, што склалася ў беларускай сталіцы, у параўнанні з лютым гэтага года, калі праводзілася аналагічнае даследаванне, не адбылося. Яна па-ранейшаму дастаткова стабільная. 57 працэнтаў мінчан збіраюцца ўзяць удзел у маючых адбыцца прэзідэнцкіх выбарах (табліца 1). Яшчэ 18 працэнтаў заявілі, што яны, хутчэй за ўсё, возьмуць у іх удзел. Гэта значыць, што калі б выбары праходзілі сёння, у іх узялі б удзел прыкладна 65 працэнтаў мінчан. Але гэта не азначае, што ў дзень выбараў яўка будзе менавіта такой. Многае будзе залежаць ад ходу выбарчай кампаніі, актыўнасці кандыдатаў, вастрыні перадвыбарнай барацьбы і г.д.

Табліца 1. Мяркуемы ўдзел у прэзідэнцкіх выбарах (у працэнтах)

Аналіз узроставага складу патэнцыяльных удзельнікаў выбараў (табліца 2) паказвае, што сярод іх па-ранейшаму больш прадстаўнікоў старэйшых узроставых груп, пенсіянераў. Але перавага гэтая не такая вялікая, як раней. Выяўляеццца як расчараванне часткі пажылых людзей, гэтак і тое, што моладзь пачынае праяўляцць да палітычнага жыцця больш высокую цікавасць. Апошняе, мяркуючы па ўсім, шмат у чым звязана са статусам саміх выбараў.

Табліца 2. Гатоўнасць браць удзел у выбарах прадстаўнікоў розных узроставых груп (прынялі цвёрдае рашэнне, у працэнтах)

Уяўленне пра тое, каму мінчане гатовы аддаць свае галасы на маючых адбыцца выбарах, можна атрымаць, звярнуўшыся да табліцы 3. Як бачым, яўнная перавага ў цяперашняга прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. З іншых кандыдатаў, якія заявілі пра свае прэтэнзіі на гэтую пасаду, самы высокі рэйтынг у М.В.Чыгіра. На другім месцы С.Н.Домаш. Астатнія кандыдаты ў прэзідэнты прыкметна адсталі, таму, відавочна, што канкурэнцыю А.Г.Лукашэнку на выбарах будзе складаць хтосьці з іх. Магчыма, абодва, калі не змогуць узгадніць свае дзеянні, што, вядома, зменшыць іх шанцы. У цэлым, ацэньваючы рэйтынг таго ці іншага палітыка, варта мець на ўвазе наступнае. Прадстаўнікі ўладных структур звычайна ўспрымаюцца насельніцтвам як людзі з каманды цяперашняга прэзідэнта і ў абсалютнай большасці выпадкаў іх падтрымліваюць яго прыхільнікі. Што тычыцца кандыдатаў ад апазіцыі, то іх прыхільнікі - гэта, як правіла, таксама прадстаўнікі адной і той жа электаральнай групы. Таму вылічэнне агульнага рэйтынгу кандыдата ад апазіцыі шляхам суміравання рэйтынгаў кожнага з яе кандыдатаў, а такі падыход можна сустрэць у некаторых сродках масавай інфармацыі, уяўляецца, мякка кажучы, некарэктным.

Табліца 3. Адказы на пытанне пра тое, каго мінчане гатовы падтрымаць на прэзідэнцкіх выбарах (у працэнтах) *

* Даведка БелаПАН: Апытанне прапаноўвалася ў таблічнай форме, гэта значыць, рэспандэнтам прапаноўвалася па кожнай кандыдатуры даць адну з чатырох магчымых ацэнак (ведаю, і падтрымаў бы; ведаю, але не падтрымаў бы; цяжка сказаць; не ведаю такога). Менавіта таму ў суме атрымліваецца 149,3 працэнта. Па сутнасці, гэта не рэйтынг выбарнасці ў агульнапрынятым значэнні. Да таго ж элемент "знаёмства" з асобай яўна павялічвае колькасць рэспандэндатў, якія яе назвалі.


Істотны ўплыў на ход выбарчай кампаніі і вынікі галасавання нярэдка аказвае тое, наколькі, на думку людзей, прадвызначаны вынікі выбараў, а, галоўнае, якія будуць гэтыя вынікі. У залежнасці ад гэтага, напрыклад, адны схільныя галасаваць за мяркуемага пераможцу, іншыя - наогул не ідуць на выбары і г.д. Як бачна з даных, прыведзеных у табліцы 4, перавага тут на баку А.Г.Лукашэнкі.

Табліца 4. Каго, на думку мінчан, выберуць Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь (у працэнтах)

Для паўнаты карціны перадвыбарных пераваг мінчан важна адзначыць і тое, што прыкладна 40 працэнтаў з іх яшчэ не вырашылі, за каго яны будуць галасаваць. Амаль у роўнай ступені гэта тычыцца розных сацыяльных груп, а не толькі моладзі, як гэта было ў былыя гады. На гэты раз асаблівай нявызначанасцю ў сваіх перадвыбарных перавагах вызначаюцца беспрацоўныя. Прычым рэч ідзе, перш за ўсё, аб тых з іх, якія афіцыйна не зарэгістраваныя. А такія ў Мінску складаюць 6-7 працэнтаў працаздольнага насельніцтва ў працаздольным узросце.

Дынаміка даверу мінчан да розных уладных інстытутаў пацвярджае вылучаны раней тэзіс аб пэўнай стабілізацыі грамадска-палітычнай сітуацыі. Так, у параўнанні з 2000 годам, мае месца, няхай і нязначны, рост даверу да Канстытуцыйнага суда (+6%), мясцовых органаў улады (+6%), Савета Міністраў (+2%), Нацыянальнага сходу (+1%), Прэзідэнта (+1%). А найбольшым даверам у дзяржаве па-ранейшаму карыстаецца царква (50%) і армія (37%).

Табліца 5. Давер мінчан да сацыяльных інстытутаў (у працэнтах)

Звяртае таксама на сябе ўвагу як рост даверу да незалежных сродкаў масавай інфармацыі і прыватнага бізнесу, так і няўхільнае яго зніжэнне ў адміністрацыі прадпрыемстваў. Ваганні рэйтынгу іншых сацыяльных інстытутаў вельмі нязначныя і часцей у лепшы бок для іх.