КОЛЬКАСЦЬ ВЫБАРШЧЫКАЎ, ЖАДАЮЧЫХ УДЗЕЛЬНІЧАЦЬ У ПАРЛАМЕНЦКІХ ВЫБАРАХ, ЗА МЕСЯЦ СКАРАЦІЛАСЯ З 66 ДА 54 ПРАЦЭНТАЎ

Аўтар:  

У жніўні 2000 года ў рамках праекта "Беларусь на парозе XXI стагоддзя: шляхі сацыяльнай трансфармацыі" Незалежны інстытут сацыяльна-эканамічных і палітычных даследаванняў правёў апытанне грамадскай думкі (апытаны 1 488 рэспандэнтаў, памылка выбаркі не перавышае 3 працэнтаў). Ніжэй прапаноўваюцца некаторыя вынікі гэтых даследаванняў.


Табліца 1. Увосень 2000 года ў Беларусі адбудуцца парламенцкія выбары. Ці маеце вы намер браць у іх удзел? (у працэнтах)*

Табліца 2. Калі ўлады не выканаюць патрабаванняў, вылучаных апазіцыяй і АБСЕ, ці будзеце вы ўдзельнічаць у парламенцкіх выбарах увосень 2000 года? (у працэнтах)

Табліца 3. Калі апазіцыя прыме рашэнне байкатаваць парламенцкія выбары (г.з. не ўдзельнічаць у іх) з-за невыканання беларускімі ўладамі патрабаванням апазіцыі і АБСЕ, як вы паставіцеся да гэтага байкоту? (у працэнтах)

Табліца 4. Калі міжнародная супольнасць яшчэ да парламенцкіх выбараў заявіць пра непрызнанне іх выніках з-за невыканання патрабаванняў апазіцыі і АБСЕ, ці будзеце вы ўдзельнічаць у гэтых выбарах? (у працэнтах)

Сітуацыя, калі людзі на адно пытанне аб гатоўнасці да выбараў адказваюць станоўча, а на іншыя - адмоўна, ёсць яшчэ адно сведчанне разгубленасці ў посткамуністычнай Беларусі. Знешнія, сацыяльна-дэмаграфічныя і статусныя характарыстыкі не з'яўляюцца вызначальнымі ў фарміраванні стаўлення беларусаў да ўдзелу ў маючых адбыцца парламенцкіх выбарах. Галоўныя характарыстыкі, якія сапраўды вызначаюць іх стаўленне да выбараў, - унутраныя, ідэйна-палітычныя ўстаноўкі. Самым яркім, кумулятыўным паказчыкам гэтых установак з'яўляецца стаўленне да Аляксандра Лукашэнкі і яго палітыкі: прыхільнікі Лукашэнкі адначасова з'яўляюцца і прыхільнікамі ўдзелу ў восеньскіх выбарах. Але відавочна і тое, што толькі нязначная меншасць праціўнікаў Лукашэнкі і яго курсу з'яўляюцца таксама і праціўнікамі ўдзелу ў выбарах (або прыхільнікамі іх байкоту): абсалютная большасць іх вагаецца (цікава, што яны адчуваюць нават больш сумненняў, чым тыя, хто па-рознаму ставіцца да Лукашэнкі).

Мабыць, кампанія байкоту, пачатая часткай апазіцыі, аказвае пэўны ўплыў на гатоўнасць да ўдзелу ў восеньскіх выбарах. Як бачна з прыведзеных вышэй звестак, гэтая кампанія параджае сумненні і ваганні ў часткі выбаршчыкаў, але не пераконвае іх (ва ўсялякім выпадку, пакуль) канчаткова. Верагодна, лёс гэтых сумненняў будзе залежыць ад некалькіх фактараў: зразумелай і канчатковай пазіцыі міжнароднай супольнасці па гэтым пытанні (заява, прынятая на тэхнічнай канферэнцыі АБСЕ 30 жніўня, пакідае магчымасці інтэрпрэтацыі як у падтрымку выбараў, так і ў падтрымку іх байкоту), далейшых намаганняў арганізатараў кампаніі байкоту (яна пакуль толькі разгортваецца), контркампаніі ўладаў, накіраванай на перакананне электарата ўдзельнічаць у гэтых выбарах, і, нарэшце, перадвыбарнай кампаніі тых дэмакратычных кандыдатаў (у тым ліку і незалежных), хто ўсё ж пайшоў на выбары (яны толькі пачынаюць перадвыбарную кампанію). Пакуль што прыхільнікаў удзелу ў гэтых выбарах значна больш, чым праціўнікаў, але, паколькі колькасць тых, хто вагаецца, складае ад адной да дзвюх трэцей выбаршчыкаў, рабіць дакладны прагноз сёння занадта рызыкоўна.