НАДЗЕІ НА ПАЛЯПШЭННЕ ЖЫЦЦЯ МІНЧАНЕ ЗВЯЗВАЮЦЬ З НОВЫМІ ІМЁНАМІ Ў ПАЛІТЫЦЫ

Аўтар: Анатоль РУБАНАЎ

Падчас сацыялагічнага даследавання, праведзенага 15-22 жніўня* гэтага года Мінскім НДІ сацыяльна-эканамічных і палітычных праблем (МНДІСЭПП) сярод 2000 жыхароў беларускай сталіцы, выяўлена прыкметнае ўзмацненне незадавальнення насельніцтва сваім матэрыяльным становішчам, дзеяннямі ўладаў. Адным з выражэнняў песімізму і азлобленасці мінчан стала зніжэнне іх даверу практычна да ўсіх сацыяльных інстытутаў, асабліва дзяржаўным або традыцыйным, цесна звязаным з дзяржавай. Станоўчы індэкс даверу (суадносіны даверу і недаверу) мае толькі царква, хаця і ёй у перыяд з сакавіка 1999 па жнівень 2000 года ў даверы адмовілі 13% жыхароў беларускай сталіцы.

Як бачна з табліцы 1, акрамя царквы, вышэй іншых рэйтынг даверу ў прэзідэнта (26%), арміі (24%), незалежных СМІ (23%), прадпрымальніцкіх колаў (21%), адміністрацыі прадпрыемстваў (20%).

Табліца 1. Давер да розных сацыяльных інстытутаў (у працэнтах)

* Асвятляючы вынікі даследавання, параўнаем іх са звесткамі апытання мінчан, праведзеных МНДІСЭПП у сакавіку - маі гэтага года.

Што да перамен у даверы, то, акрамя царквы, найбольш адчувальнае яго зніжэнне за апошнія паўтара года (табліца 2) адбылося ў дачыненні да арміі (11%), міліцыі (6%), адміністрацыі прадпрыемстваў (6%), Савета міністраў (4%). Нязначна (з 9 да 11%) ён павысіўся толькі да дзяржаўных сродкаў масавай інфармацыі.

Табліца 2. Дынаміка даверу да сацыяльных інстытутаў (у працэнтах)

Песімізм большай часткі грамадзян дакладна праявіўся пры адказах на пытанне, ці спадзяюцца яны на паляпшэнне сацыяльна-эканамічнай сітуацыі ў краіне (калі так, то як хутка, на іх погляд, адбудзецца паляпшэнне). Адказы былі дадзены наступныя: "спадзяюся, што сітуацыя палепшыцца ў недалёкай будучыні" - 17%; "лічу, палепшыцца, але ў аддаленай перспектыве" - 47%; "не спадзяюся на паляпшэнне" - 36%. Прычым розныя слаі насельніцтва прытрымліваюцца наконт гэтага блізкага пункту гледжання.

У звязцы з гэтым пытаннем заканамерная пастаноўка іншага: з кім звязваюць свае надзеі на лепшае жыццё тыя, у каго яны ў той ці іншай меры яшчэ захаваліся? Уяўленне аб гэтым даюць звесткі, што змяшчаюцца ў табліцы 3. Як бачым, надзеі звязваюцца перш за ўсё з уласнай працоўнай або прадпрымальніцкай дзейнасцю, а ў сферы публічнай палітыкі - з новымі імёнамі.

Табліца 3. З кім вы звязваеце надзеі на паляпшэнне жыцця? (у працэнтах)

У сувязі з маючымі адбыцца парламенцкімі выбарамі асаблівую цікавасць выклікае захаваная ўжо на працягу шэрагу гадоў устойлівая арыентацыя насельніцтва на новых людзей у палітыцы. Гэта значыць, што дзеячы, вылучаныя яшчэ ў пачатку 90-х гадоў, у большасці сваёй дасягнулі межаў палітычнай папулярнасці або сталі яе губляць. Таму цяперашнія парламенцкія выбары могуць стаць пераломным рубяжом у палітычным жыцці Беларусі. У абстаноўцы высокага сацыяльнага попыту на новыя імёны яны дазволяць тым, хто выйдзе з іх пераможцам, увайсці ў вялікую палітыку, замацавацца тым, а з цягам часу і заняць вядучыя ролі. У гэтай сувязі ўяўляецца памылковай пазіцыя тых палітыкаў і палітычных сіл, якія адмовіліся ад удзелу ў выбарах.

Падчас перадвыбарнай кампаніі кандыдатамі вылучаюцца разнастайныя палітычныя лозунгі. Падчас даследавання была зроблена спроба вызначыць, якія з іх карыстаюцца найбольшай папулярнасцю ў выбаршчыкаў. Лозунгі былі падзелены на тры групы: унутрыпалітычныя, знешнепалітычныя і лозунгі ў галіне ваеннай бяспекі. Даследаванне пацвердзіла, што з гэтых трох груп асаблівую значнасць для мінчан маюць лозунгі, якія тычацца ўнутранай палітыкі дзяржавы.

У сферы ўнутранай палітыкі (табліца 4) найбольш прымальнымі для насельніцтва з'яўляюцца лозунгі, якія тычацца, па-першае, сацыяльнай абароны насельніцтва (рост заработнай платы, пенсій, дапамог і г.п. па-другое, правядзення эканамічных рэформ, уключаючы развіццё прадпрымальніцтва і прадастаўленне людзям магчымасці забяспечыць свой дабрабыт уласнай працай; па-трэцяе, умацавання парадку, законнасці, барацьбы са злачыннасцю.

Табліца 4. Падтрымка ўнутрыпалітычных лозунгаў (у працэнтах)

Адсюль вельмі важна, каб гэтыя праблема і канкрэтныя прапановы па іх вырашэнні былі адлюстраваны ў праграмах кандыдатаў у дэпутаты. Звяртаючыся з заклікамі і прапановамі да розных слаёў насельніцтва, трэба таксама мець на ўвазе, што праблемы матэрыяльнага становішча і навядзення парадку ва ўсіх сферах жыцця асабліва хвалююць пенсіянераў, а тэма эканамічных пераўтварэнняў, развіцця прадпрымальніцкай дзейнасці ў першую чаргу сугучная настроям прадпрымальнікаў, студэнтаў, навучэнцаў, ІТР і служачых.

Са знешнепалітычных лозунгаў найбольшай папулярнасцю карыстаецца лозунг разнапраўнага супрацоўніцтва Беларусі з усімі краінамі, а з лозунгаў у галіне ваеннай бяспекі - захавання нейтральнага і бяз'ядзернага статуса краіны.