ПАЛАТА ПРАДСТАЎНІКОЎ ВЕЛЬМІ ПАДОБНАЯ НА СВАЮ ПАПЯРЭДНІЦУ

2000-10-30

Аўтар: Юрый ПАЦЁМКІН, журналіст

Парламенцкая выбарчая кампанія падыйшла да канца. Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі другога склікання ўкамплектавана. Цэнтрвыбаркаму засталося толькі ўтрэсці нейкія прэтэнзіі няўдачнікаў і зацвердзіць выніковыя пратаколы галасавання акруговых выбарчых камісій. Чакаецца, што зроблена гэта будзе ўжо 2 лістапада.

Парламенцкая выбарчая кампанія падыйшла да канца. Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі другога склікання ўкамплектавана. Цэнтрвыбаркаму засталося толькі ўтрэсці нейкія прэтэнзіі няўдачнікаў і зацвердзіць выніковыя пратаколы галасавання акруговых выбарчых камісій. Чакаецца, што зроблена гэта будзе ўжо 2 лістапада.

Ужо вядома што Палата прадстаўнікоў другога склікання збярэцца на сваю першую арганізацыйную сесію да канца лістапада. Прынамсі, такія тэрміны прадугледжаны Асноўным законам краіны. Пакуль жа журналістам засталося назіраць за вяляцякучай кампаніяй па абранню членаў верхняй палаты Нацыянальнага сходу - Савета Рэспублікі, які ў адпаведнасці з прэзідэнцкім указам павінен быць сфарміраваны да 13 снежня. Верагодней за ўсё, ужо да новага года ўсе наваабраныя парламентарыі змогуць сабрацца ў Авальнай зале Дома ўрада на нейкім сумесным пасяджэнні, прысвечаным выступленню прэзідэнта Лукашэнкі, адказам урада або нейкім чарговым парламенцкім слуханням.

Другі тур парламенцкіх выбарах азнаменаваўся незвычайнай выбарчай актыўнасцю насельніцтва. Паводле звестак ЦВК, у другім туры галасавання ўзялі ўдзел звыш за 52 працэнты выбаршчыкаў. А ў Брэсцкай вобласці забяспечаны зусім фантастычны паказчык - 63,3 працэнта. Нагадаю, што там у першым туры выбары не адбыліся ў 5 выбарчых акругах з 16, і ўлада зрабіла накачку рэгіянальнаму кіраўніцтву. Старшыня аблвыканкама Васіль Далгалёў уключыў адміністрацыйны рэсурс на поўную моц...

У Мінску ж, нягледзячы на ўсе намаганні ўлад, працэнт прагаласаваўшых аказаўся, як і 15 кастрычніка, самым невысокім - 32,2. Урэшце, пры прадугледжанай выбарчым заканадаўствам у другім туры 25-працэнтнай яўцы выбаршчыкаў гэтага было дастаткова, каб другі тур выбараў адбыўся ў 14 сталічных акругах, як адбыўся ён і ва ўсіх астатніх, дзе праходзіла галасаванне. У выніку да 41 дэпутата, абранага ў першым туры, дадаліся яшчэ 56. Гэтай колькасці больш чым дастаткова для канстытуцыйнага ўступлення ў сілу новага парламента. Такім чынам, асноўную сваю задачу - фарміраванне заканадаўчага органа - улада, можна сказаць, выканала паспяхова. Хаця для ўсіх відавочна, што па свайму складу новы беларускі парламент не стане лепшы за папярэдні, паколькі пераважную яго большасць склалі людзі, зручныя ўладзе.

Склад Палаты прадстаўнікоў другога склікання абсалютна адпавядае пажаданням кіраўніка дзяржавы. У "палату № 2" прайшлі менавіта тыя кандыдаты, якія, як лічыць Лукашэнка, будуць выконваць "волю народа", а не палітычных партый або нейкіх сацыяльных груп. У парламенце аказаліся таксама і 35 дзеючых дэпутатаў, што, калі правесці просты арыфметычны разлік, складае якраз трэцюю частку Палаты прадстаўнікоў, неабходную, на думку Лукашэнкі, для захавання заканатворчай пераемнасці. Астатнія наваабраныя дэпутаты таксама не маюць патрэбы ў асаблівым прадстаўленні. Гэта кіраўнікі раённых адміністрацый і іх намеснікі, урадавыя чыноўнікі, супрацоўнікі фінансавых і падатковых службаў, Камітэта дзяржаўнага кантролю, Камітэта дзяржаўнай бяспекі, пракуроры, кіраўнікі буйных прамысловых і сельскагаспадарчых прадпрыемстваў, некалькі дырэктараў школ і галоўных урачоў бальніц і паліклінік. Ледзь не забыў прыгадаць пра прабіўшыхся ў парламент прадстаўнікоў дэмакратычнай апазіцыі - лідэра беларускага "Яблока" Вольгу Абрамаву і былога дзеяча Аб'яднанай грамадзянскай партыі Уладзіміра Навасяда. Цяпер ім давядзецца выконваць у Палаце прадстаўнікоў важную палітычную місію - увасабляць так званую канструктыўную апазіцыю. Гэтую ролю ў ранейшым дэпутацкім складзе, напрыклад, выконваў намеснік старшыні міжнароднай камісіі Пётр Жушма. На гэты раз ён не выйшаў нават у другі тур, аднак, паводле некаторых звестак, хуткім часам атрымае някепскую пасаду ў МЗС. Увогуле, у выпадку з Навасядам і Абрамавай улада прадэманстравала апазіцыі, што за лаяльнасць да сябе гатова зрабіць міласць.

Новы парламент, як ужо бачна, будзе нефракцыйным - няма з каго фракцыі ствараць. Да таго ж, і партыі на парламенцкіх выбарах, як бы гэта мякчэй сказаць, не паказалі ніякіх вынікаў. З 97 абраных дэпутатаў, паводле звестак Цэнтральнай камісіі, толькі 16 з'яўляюцца членамі палітычных партый. Прычым з 9 партый, што ўзялі ўдзел у выбарах шляхам афіцыйнага вылучэння сваіх кандыдатаў, у парламент здолелі правесці іх толькі 6. Больш за ўсё мандатаў набрала прапрэзідэнцкая Камуністычная партыя Беларусі - 6. Далей ідуць Аграрная партыя - 5 мандатаў, Рэспубліканскай партыя працы і справядлівасці - 2 і па аднаму - Ліберальна-дэмакратычная партыі (генеральны дырэктар "Лады ОМС" Аляксей Ваганаў), Сацыял-дэмакратычная партыя народнай згоды (былы намеснік кіраўніка Адміністрацыі прэзідэнта Іван Пашкевіч) і Беларуская сацыяльна-спартыўная партыя (генеральны дырэктар ЗП "Ітэра-Бел" Уладзімір Александровіч). Тры партыі - Беларуская патрыятычная, Рэспубліканская і Партыя камуністаў Беларуская - не атрымалі нічога. Праўда, дзеля справядлівасці неабходна адзначыць: ПКБ сцвярджае, што аднаго прадстаўніка ў Палату прадстаўнікоў яна ўсё ж змагла правесці, праўда, не назваўшы пры гэтым яго партыйнасці. Аднак у любым выпадку 1 з 71 вылучанага - гэта больш чым сціпла.

Азнаёміўшыся з персанальным складам наваабранай "палаты № 2" можна зрабіць выснову аб тым, што наўрад ці гэтым людзям неабходна нейкае пашырэнне сваіх дэпутацкіх паўнамоцтваў. Ім і гэтых з лішкам хопіць. Занадта малаверагодна, што большасць з іх ірвуцца пакінуць ранейшыя хлебныя месцы і цалкам засяродзіцца на заканатворчасці, што, між іншым, прадугледдана дзеючай Канстытуцыяй. Да таго, ж як растлумачыла Лідзія Ярмошына, кантраляваць выкананне заканадаўства ў частцы пераходу дэпутатаў на прафесійную работу ў парламент будзе створаная самімі ж дэпутатамі мандатная камісія. Хто ведае, можа, у яе ўвойдць такія вядомыя ў Беларусі прадпрымальнікі, як усё тыя ж Уладзімір Александровіч або Аляксей Ваганаў, або прэзідэнт ЗАТ "Белнафтагаз" Раман Ананьеў, прэзідэнт ЗАТ "БелАўтагаз" Міхаіл Баравы, генеральны дырэктар прыватнага прадпрыемства "Дарыда" Уладзімір Дзялендзік? Няўжо ж яны пачнуць адзін у аднаго адбіраць дэпутацкія мандаты? Верагодней за ўсё, гэтае пытанне, як гэта часта бывае ў нашай краіне, будзе спушчана на тармазах. А не - вышэйназваныя спадары знойдуць іншыя пралазы, каб не пакідаць наседжаныя месцы.

Такім чынам, новая Палата прадстаўнікоў будзе займацца тым жа, чым плённа займаліся на працягу апошніх чатырох гадоў іх працавітыя калегі з "палаты № 1". А менавіта - заканадаўчым забеспячэннем праводзімай беларускімі ўладамі палітычнай і эканамічнай лініі. Сутнасць гэтай дзейнасці будзе заключацца ва ўхваленні шматлікіх прэзідэнцкіх дэкрэтаў і прайшоўшых папярэднюю абкатку ў прэзідэнцкай адміністрацыі законапраектаў. Калі прыгадаць, што іх папярэднікі паспелі прапусціць праз парламент звыш за 400 заканадаўчых дакументаў, то новым парламентарыям можна ўзяць на сябе павышаныя абавязацельствы і прыняць, скажам, тысячу законапраектаў. А што яшчэ ім, уласна, застаецца рабіць, калі цывілізаваны свет, мяркуючы па ўсім, не мае намеру прызнаваць іх легітымнасці?